Voor elkaar

De Pensioenfederatie heeft recent een leesbaar boekje uitgegeven over het Nederlandse collectieve pensioenstelsel: Voor elkaar.

De Pensioenfederatie behartigt namens circa 400 Nederlandse pensioenfondsen de belangen van 5,8 miljoen deelnemers, 2,7 miljoen gepensioneerden en 8,6 miljoen gewezen deelnemers. Circa 85% van alle werkenden is aangesloten bij een collectief pensioenfonds. De collectieve pensioenfondsen hebben geen winstoogmerk en geen aandeelhouders die geld willen verdienen: dat betekent meer pensioen voor hetzelfde geld.

De verwachtingen van werknemers en gepensioneerden lopen niet altijd in lijn met de realiteit. Die verwachting is bij velen een altijd gegarandeerd pensioen, per definitie jaarlijks verhoogd om de stijgende prijzen te compenseren. Die harde garantie heeft echter nooit bestaan, maar de ontstane mythe is de laatste decennia te weinig effectief ontkracht. In de jaren van hoogconjunctuur die achter ons liggen zagen pensioenfondsen niet de noodzaak de bestaande verwachtingen bij te sturen. De kloof die zo kon ontstaan ligt aan de basis van het huidige beschadigde vertrouwen in ons pensioenstelsel.

De onrealistische verwachtingen rond absolute zekerheid, het gebrek aan kennis en het lage bewustzijn maakten het mogelijk dat het publieke vertrouwen in het pensioenstelsel tijdens de recente financiële crisis net zo snel kon dalen als de dekkingsgraden van de pensioenfondsen en de koersen op de beurzen. Bij alle drie die achterliggende oorzaken voor het sterk gedaalde vertrouwen, speelden en spelen de pensioenfondsen ook zelf een cruciale rol.

Ten eerste is het draagvlak voor het collectieve en solidaire stelsel door de fondsen te lang als vanzelfsprekend ervaren. Het hoe en waarom samen regelen van onze pensioenen is daardoor lange tijd geen onderwerp van gesprek geweest.
Ten tweede zorgt de complexiteit van pensioenregelingen en de vaak te ingewikkelde voorlichting daarover voor onbegrip bij de deelnemers. Dat onbegrip betreft niet alleen de inhoud van de pensioenregeling zelf, maar ook de voordelen van collectieve en solidaire lasten- en risicodeling.
Ten derde zijn de pensioenfondsen in het verleden niet eerlijk geweest over de risico's die verbonden zijn aan ons pensioen. Beleggen is noodzakelijk voor een goed en betaalbaar pensioen, maar dat brengt meteen onzekerheid met zich mee.

Wat beter moet, is dat voor iedereen duidelijk moet zijn wat de voordelen en de beperkingen zijn van een collectief pensioen. Hoe de lusten en de lasten worden verdeeld, in goede en in slechte tijden. Duidelijk moet zijn waar de risico's liggen, en hoe die risico's worden verdeeld tussen werkgevers en werknemers en tussen jong en oud. En ook moet veel beter dan voorheen duidelijk worden gemaakt waarom er risico's aan ons pensioen zijn verbonden.

Goede communicatie met deelnemers en gepensioneerden is daarom meer dan ooit van belang voor de pensioenfondsen. Het boekje 'Voor elkaar' helpt daarbij. Klik hier om de uitgave te downloaden