Seminar 'Sturing bij Defensie'

Vanuit de ongerustheid over het functioneren van de besturing van Defensie met aan de CDS nevengeschikte ondersteunende bedrijven hebben de Gezamenlijke Officierenverenigingen (GOV) op 3 februari 2011 een seminar georganiseerd met als onderwerp: “Sturing bij Defensie”.

Het seminar werd georganiseerd in het Auditorium van het Instituut Defensie Leergangen in Rijswijk. De zaal was tot aan de rand gevuld met belangstellenden. Als dagvoorzitter trad op luitenant-generaal der Cavalerie b.d. R. Reitsma die in 2002 als lid van de commissie Franssen betrokken is geweest bij het opstellen van het rapport “Adviescommissie Opperbevelhebberschap”.

De inleiding werd verzorgd door minister van Defensie drs. J.S.J. Hillen die onder meer vertelde dat hij zich zorgen maakt over de aanstaande bezuinigingen omdat er, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bezuinigingen op de zorg of de cultuur, geen protest vanuit de maatschappij te horen is.

Download het uitgebreide verslag van deze middag.

Lezing prof. dr. J. Strikwerda
De eerste spreker was prof. dr. J. Strikwerda, hoogleraar organisatie en organisatieverandering aan de Universiteit van Amsterdam. Hij besprak de structuur van grote ondernemingen die na 1945 veranderde van een op militair model gerichte lijn-staf organisatie naar een business unit organisatie. Dit bleek de meest succesvolle organisatievorm in
de 20^e eeuw. Deze organisatievorm is inmiddels verouderd, met name door de sterk gedaalde kosten van informatie en communicatie. Als je onderzoekt of de sturing van Defensie moet worden aangepast dan is het niet zinvol om op zoek te gaan naar een andere structuur voor de organisatie maar moet je komen met voorstellen over informatie en processen.
Middelenallocatie zou moeten geschieden vanuit een hiërarchie van planningsniveaus: Het eerste niveau is dat van de missies en uitzendingen, van daar uit wordt de inzet van middelen gepland en vervolgens pas de bedrijfondersteunende diensten. Het structuur gedreven allocatieproces wordt vervangen door een doelgedreven allocatieproces. Het is dan ook niet meer nodig om interne verrekenprijzen te gebruiken. Het vereist wel dat leidinggevenden en medewerkers contributie georiënteerd moeten denken. Dit vereist een mentale omslag en dat is voor (oudere) leidinggevenden niet gemakkelijk.

Klik hier voor de volledige lezing van prof. dr. Strikwerda.

Lezing M. Rook MBA
Hierna sprak de heer M. Rook MBA, oud bestuursvoorzitter van het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein. Hij zag parallellen tussen de defensieorganisatie en een ziekenhuis. In beide organisaties wordt gewerkt met specialisten. Leiding geven aan specialisten is niet eenvoudig. Hij stelde dat patiënten nier naar een ziekenhuis komen voor het ziekenhuisbestuur of de ondersteunende diensten maar voor de specialist. Als je rekening houdt met die speciale status dan kun je door het motiveren van specialisten en ondersteunende diensten toch je doel bereiken. Als iedereen dezelfde drive heeft, bijvoorbeeld “Wij worden het beste ziekenhuis van Nederland” dan werken bestuur, specialisten en ondersteunende diensten samen om dat doel te bereiken.

Klik hier voor de presentatie van M. Rook MBA.

Lezing prof. dr. P.H.A. Frissen
De derde spreker was prof. dr. P.H.A. Frissen, hoogleraar bestuurskunde aan de School voor Politiek en Bestuur van de Universiteit van Tilburg. Hij gaf een niet alledaagse visie op het onderwerp. Een paar citaten:

'De titel “Sturing” is fout, die komt uit de mechanica, "besturen” is een betere term, dat is een werkwoord.'
'Defensie is geen bedrijf maar een politiek gestuurde institutie. Bedrijfsmatige overwegingen pakken daarom bijna altijd fout uit bij overheidsorganisaties. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om vanuit marketingoogpunt te veranderen van product. Als de vraag naar gevechtskracht terugloopt dan kan je niet overstappen op gele emmers als product.'
'De beslissing om te bezuinigen op Defensie is geen rationele beslissing. Immers het is niet rationeel vast te stellen hoeveel je ervan nodig hebt. Het is daarom niet zinvol om tegen bezuinigingen te reageren met rationele argumenten.'

In de forumdiscussie na afloop werden nog enkele pittige vragen gesteld. Het seminar werd afgesloten met een borrel waar sprekers en toehoorders onder het genot van een drankje en een hapje verder spraken over dit boeiende onderwerp.

Klik hier hier voor de presentatie van prof. dr. P. Frissen.