De vereniging voor professionals bij Defensie
Achtergrond_Home.jpg
Nr. 3 | 2024

Download bulletin

Het vertrouwen is terug(?)

Ik ben al geruime tijd werkzaam bij de vakbond, eerst als onderhandelaar en later als voorzitter. Als ik terugkijk naar de tijd dat ik bij het overleg tussen Defensie en bonden begon, herinner ik mij nog dat ik in deze beginperiode verwonderd was over wat er zich allemaal in de wereld van het georganiseerd overleg afspeelde.

Een wereld die mij tot die tijd volledig onbekend was. Ik heb aan de ene kant veel waardering gekregen voor de professionaliteit en de inzet van de mensen in het overleg. De diversiteit van de onderwerpen waarover wordt gesproken en het grote belang wat er voor het defensiepersoneel is om tot resultaat te komen. Aan de andere kant heb ik mij vanaf het begin gestoord aan de manier waarop de werkgever en de bonden met elkaar het overleg voerden. Het overleg is stroperig, er wordt heel veel overlegd maar dat leidt niet altijd tot effectieve resultaten. Vaak had ik het gevoel dat het proces belangrijker was dan de uitkomst, dat we ook het grootste deel van onze kostbare overlegtijd kwijt waren aan het proces en niet aan de inhoud van de onderwerpen. Vooral in de begin jaren waren we vaker tegenstanders dan overlegpartners en de omgang met elkaar was op momenten meer dan ongepast. Zelf heb ik het gevoel dat ik mij persoonlijk altijd verzet heb tegen deze manier van overleggen, dat ik altijd getracht heb mij op een constructieve wijze op te stellen in de richting van de overlegpartners en dat ik altijd heb gezocht naar een gezamenlijke oplossing. Maar er zijn zeker ook voor mij momenten geweest waar het moeilijk bleek om deze positieve en constructieve houding vol te houden. Momenten waar ook ik het gevoel had dat de werkgever niet het beste voor had met het personeel, dat er geen open en reëel overleg met ons bonden werd gehouden en dat de afspraken die wij maakten niet werden gerespecteerd. En deze momenten zijn slecht voor het vertrouwen wat je als overlegpartners in elkaar hebt. Vertrouwen wat zo essentieel is om tot goede afspraken te komen. Zonder vertrouwen ga je inderdaad meer zorgen maken over het proces, wil je elk detail bepreken om te voorkomen dat de werkgever toch weer iets gaat proberen om de afspraken te omzeilen en ben je ook niet bereid om ruimte te geven binnen de afspraken. Ik heb afgelopen jaren geleerd dat het vertrouwen in elkaar het meest essentiële element van het georganiseerd overleg is.

Er is al meer dan eens een poging gedaan om de impasse waarin we zaten en de frustraties die we hadden over de manier waarop we het overleg voerden te doorbreken. Diverse commissie en rapporten heb ik in die jaren voorbij zien komen. Soms waren deze rapporten te politiek correct om echt te benoemen waar het probleem lag, andere keren werd er te weinig met de aanbevelingen gedaan. De laatste keer dat wij als overlegpartners zelf een poging hebben gedaan om betere overlegafspraken te maken leidde dit tot een lijst van overlegafspraken die de bedoeling hadden om meer duidelijkheid te scheppen. Maar in mijn optiek leidde dit alleen tot meer starheid in het overleg. De afspraken beschreven zeer gedetailleerd hoe wij overleg zouden moeten voeren, wat de termijnen waren om bijvoorbeeld agenda’s vast te stellen, dat alles wat afwijkt of niet was voorzien alleen met instemming van alle partijen kan worden aangepast. Het ging vooral over het proces en niet over de inhoud, en het belangrijkste was dat het tussen de regels door getuigde van weinig onderling vertrouwen. Deze overlegafspraken waren de afgelopen jaren onze leidraad en hebben in mijn ogen te vaak tot verdere frustratie van het overleg geleid. In een overlegstructuur met vijf partijen leidde het te weinig tot (unanieme) overeenstemming en diende het naar mijn mening zeker niet de belangen van het personeel. Voor mij voelde het als een dwangbuis waar ik het niet mee eens was maar mij wel aan diende te houden. Ik heb mij als voorzitter hier ook meerdere keren over geuit en geprobeerd om hier iets aan te veranderen. Gelukkig zijn er de afgelopen tijd veel dingen veranderd. Er is meer geld bij Defensie dus er kunnen weer meer zaken worden verbeterd voor het personeel, het overleg wordt niet meer te pas en te onpas geschorst, er zijn aan de kant van de werkgever een aantal cruciale spelers in en rondom het overleg erbij gekomen die persoonlijk ook meer vanuit vertrouwen willen werken en die oprecht bereid zijn om op een constructieve wijze het overleg met ons bonden te voeren. Allemaal positieve aspecten die al tot flinke verbeteringen hebben gezorgd. Maar nog steeds moesten we binnen die beperkende overlegafspraken ons werk doen en zag ik regelmatig de frustratie aan beide kanten toenemen.

Het draagvlak voor deze afspraken nam wel degelijk af maar lang was er toch onvoldoende steun om deze afspraken aan te passen of te verwerpen. Tot voor kort ten minste, toen wij als sociale partners in een vergadering van het sectoroverleg Defensie (SOD) deze overlegafspraken hebben behandeld. De aanleiding voor dit overleg was dat meerdere partijen vorig jaar al hadden aangegeven niet meer met deze afspraken uit de voeten te kunnen. Gelukkig is in die vergadering van het SOD besloten om de afspraken niet meer als in beton gegoten te zien, maar veel meer als uitgangspunten te hanteren. Ook is er besloten om vaker in de diverse overlegtafels tot besluitvorming te komen ook al is er geen unaniem oordeel. Een meerderheid is voldoende. De essentie van de nieuwe richtlijnen is eigenlijk dat we weer meer op basis van onderling vertrouwen moeten gaan werken en minder op basis van keiharde procesafspraken. Een essentie waar ik heel goed mee uit de voeten kan omdat ik vanaf mijn begin bij de vakbond al zo heb geprobeerd te werken. De nieuwe richtlijnen geeft Defensie veel meer ruimte om een besluit te nemen als dat nodig is en geeft veel meer flexibiliteit in het overleg, maar hierdoor ligt er ook een grotere verantwoordelijkheid om op een goede wijze met deze flexibiliteit om te gaan. Met meer ‘macht’ komt ook meer verantwoordelijkheid. Ik ben in ieder geval heel blij dat ik in mijn tijd als voorzitter nog een bijdrage heb mogen leveren om deze afspraken te veranderen en daarmee de manier waarop Defensie en de bonden overleg voeren te verbeteren. Ik geloof oprecht dat we op de goede weg zijn om meer vertrouwen in elkaar te krijgen en effectiever zijn. Dit is van groot belang voor het personeel en de organisatie. Zijn we er dan nu? Nee het zal zeker nog vallen en opstaan zijn. Er zullen onderwerpen zijn waar het vertrouwen in elkaar weer een deuk zal oplopen. Maar vanaf hier gaat het omhoog wat mij betreft en kunnen we bouwen aan een overleg waarin we samenwerken aan de uitdagingen van de toekomst. Met respect voor elkaars positie en op basis van onze gezamenlijke belangen. Ik zie al heel veel mooie dingen gebeuren en er gaan nog meer mooie dingen aankomen.

Download bulletin

 

 

Verenigingen

logo KVMO DIAP

KVNRO

nov

Contact

Koninginnegracht 19
2514 AB Den Haag

070 - 383 95 04